تاریخچه مختصر هنرستان هنرهای زیبا

هنرستان تجسمی پسران که نخستین هنرستان به شیوه مدرن محسوب می شود، این روزها در آستانه ۶۰سالگی است؛ هنرستانی که جدا از نقش کلیدی در گسترش هنرهای تجسمی ایران و بالندگی چهره های مطرحی چون پرویز تناولی، فرامرز پیل آرام، منصور قندریز، مسعود عربشاهی، کامبیز درم بخش، عباس مشهدی زاده، منوچهر صفرزاده، چنگیز شهوق و… در دل خود تاریخ زنده و پویایی را از روند رشد آکادمیک هنرهای تجسمی ایران دارد. داخل هنرستان که می شوی گویی وارد گالری دایمی از پرتره هایی از هنرمندان بنام تجسمی ایران شده ای. دیوار بالای در دفتر هنرستان، محل نصب عکس های مدیران هنرستان هنرهای زیبای پسران از ابتدا تاکنون است؛ پرتره هایی از شمس الدین بهبهانی، جلیل ضیاءپور، مهدی ویشکایی، عبدالعلی پورمند، علی کریمی، حسین کاظمی، علی اصغر داودی، اصغر محمدی، مجید مهرگان، علی یادگاریوسفی، سیدحسین بنی حسینی، احمد رویایی، محمدعلی انصاری، فرهاد ابی زاده، یعقوب ثروین و جلال متولی. عکس های استادان این هنرستان، جلال آل احمد، سیمین دانشور، محسن وزیری مقدم، یحیی ذکاء، سهراب سپهری، آیدین آغداشلو، محمد ابراهیم جعفری، مارکو گریگوریان، هانیبال الخاص، لیلیت تریان، محمود فرشچیان و… نیز دیوارهای دو طرف راهرو جای گرفته اند. بخشی از دیوار راهرو را نیز تصاویر دانش آموختگان بنام این هنرستان به خود اختصاص داده اند؛ تصاویری که ساعت ها می توانی در مقابل شان بایستی و روند رشد و شکوفایی و گونه گونگی تجربه های تجسمی ایران را با تمام مهرها و بی مهری هایی که در این نیم قرن و اندی پشت سر گذاشته، مرور کنی. عبور از چنین راهرویی برای رسیدن به بخش آموزشی و اداری با نام هایی که در ذهن تداعی می شوند بی شک وظیفه هنرجویان و مدرسان فعلی هنرستان را دشوارتر می کند. بی شک وقتی نام هنرستان تجسمی پسران را می شنوی، نام کمال الملک در ذهنت نقش می بندد که پس از بازگشت از فرنگ پایه های علمی آموزش هنر را در ایران گذاشت.
با آغاز دوران مشروطه و شکل گیری جریانی در حمایت از هنرهای ملی ایران و تغییر نام وزارت معارف و اوقاف به وزارت اوقاف و صنایع مستظرفه که زیر نظر کمال الملک ادره می شد، به کوشش کمال الملک مدرسه «صنایع مستظرفه» در باغ نگارستان تاسیس شد. کمال الملک با روابطی که داشت، خیلی زود زمینه آموزش نقاشی را در دارالفنون فراهم کرد و پس از آن بود که زمینه تحصیل در رشته های هنر به صورت آکادمیک نیز در ایران فراهم شد. او با تاسیس مدرسه «صنایع مستظرفه» پایه حرکت آکادمیک آموزش هنر را در ایران گذاشت و بعدها در کنار این مدرسه، مدرسه «صنایع قدیمه» که شاخه هنرهای ایرانی زیر نظر طاهرزاده بهزاد بود و مدرسه عالی معماری با نام «هنرکده» تاسیس شدند. با تاسیس اداره کل هنرهای زیبا در سال ۱۳۲۸ در این وزارتخانه، اداره ای با نام آموزش هنری هم راه اندازی و در اساسنامه این اداره تاسیس هنرستان هنرهای زیبا منظور شد. هنرستان هنرهای زیبا که بعدها به هنرستان تجسمی پسران تغییر نام داد نیز براساس این اساسنامه در سال ۱۳۳۲ به صورت مختلط به ریاست شمس الدین بهبهانی تاسیس شد. هدف اصلی راه اندازی این هنرستان، پرورش استعدادهای نوجویانه در رشته های هنری و حمایت از هنر ملی و رفع نیازمندی کشور از نظر تامین نیروی انسانی در اساسنامه ذکرشده است. این هنرستان در سال نخست در سه رشته نقاشی، مجسمه سازی و مینیاتور تنها با یک کلاس در کنار اداره کل هنرهای زیبا آغاز به کار کرد و با جدایی هنرستان دختران از پسران، در سال ۱۳۳۳ جلیل ضیاءپور که خود از دانش آموختگان دانشکده های زیبا بود و در فرانسه تحصیلاتش را پی گرفته بود، ریاست هنرستان پسران را برعهده گرفت و بهبهانی نیز به هنرستان دختران رفت. شیوه آموزش در هنرستان دختران و پسران به شیوه ای که در غرب متداول بود، پایه ریزی شد و کلاس ها در دو نوبت به صورت صبح و عصر برگزار می شود. صبح ها کلاس های عملی و عصرها کلاس های نظری؛ شیوه ای که در دوره ای منسوخ شده و این روزها دوباره از پی گرفته شده است. هنرجویان هم از میان کسانی که در آزمون ورودی با توجه به دارا بودن استعداد هنری، داشتن کارنامه قبولی سوم متوسطه و سن زیر ۱۹ سال شرکت کرده و قبول شده بودند، در هنرستان ثبت نام می شدند، اما امروزه هنرستان تنها از میان فارغ التحصیلان دوره راهنمایی و دانش آموزان سال اول دبیرستان که واجد شرایط هستند، ثبت نام می کند. در سال اول هنرستان هنرهای زیبا تنها ۱۷ ورودی داشت؛ هشت هنرجوی دختر و ۹هنرجوی پسر که در میان فارغ التحصیلان نخستین دوره پرویز تناولی و در میان دختران معصومه یعقوبی با نمره ممتاز فارغ التحصیل شدند. اما به مرور تعداد هنرجویان این هنرستان افزایش پیدا کرد و تا امروز به ۱۵۰ نفر در هر دوره رسیده است.